มอเตอร์ 2 Pole, 4 Pole, 6 Pole และ 8 Pole ต่างกันอย่างไร? เลือกผิดรอบเปลี่ยนทั้งระบบ

ทำไมจำนวน Pole ของมอเตอร์จึงสำคัญ

เมื่อต้องการซื้อมอเตอร์ใหม่ หลายคนมักสนใจเฉพาะกำลังมอเตอร์ เช่น 3 HP, 5 HP หรือ 10 HP แต่กลับมองข้ามจำนวน Pole ของมอเตอร์ ความจริงแล้ว มอเตอร์ที่มีกำลังเท่ากัน แต่จำนวน Pole ต่างกัน จะให้ความเร็วรอบและแรงบิดที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

หากเลือกจำนวน Pole ไม่ถูกต้อง อาจทำให้

• เครื่องจักรหมุนเร็วเกินไป
• เครื่องจักรหมุนช้าเกินไป
• ต้องเปลี่ยนพู่เล่ย์ใหม่
• ต้องเปลี่ยนอัตราทดเกียร์ใหม่
• เกิดปัญหากับกระบวนการผลิต

ดังนั้นก่อนซื้อมอเตอร์ใหม่ ควรเข้าใจเรื่อง Pole ให้ชัดเจนก่อนเสมอ

Pole คืออะไร

Pole คือจำนวนขั้วแม่เหล็กภายในมอเตอร์ จำนวน Pole จะเป็นตัวกำหนดความเร็วรอบของมอเตอร์โดยตรง หลักการง่าย ๆ คือ

จำนวน Pole น้อย → รอบสูง
จำนวน Pole มาก → รอบต่ำ

ความสัมพันธ์ระหว่าง Pole และความเร็วรอบ

สำหรับประเทศไทยที่ใช้ไฟฟ้า 50Hz ความเร็วรอบของมอเตอร์จะมีค่าประมาณดังนี้

หมายเหตุ:
ความเร็วรอบจริงจะต่ำกว่าความเร็วรอบทฤษฎีเล็กน้อย เนื่องจากค่า Slip ของมอเตอร์

มอเตอร์ 2 Pole เหมาะกับงานอะไร

ความเร็วรอบประมาณ 2900 rpm

จุดเด่น

• ความเร็วสูง
• ขนาดตัวมอเตอร์เล็ก
• ราคาในระดับเดียวกับมอเตอร์ Pole สูงใกล้เคียงกัน

เหมาะสำหรับ

• ปั๊มน้ำแรงดันสูง
• พัดลมอุตสาหกรรม
• Blower
• เครื่องจักรที่ต้องการรอบสูง

ข้อควรระวัง
เนื่องจากรอบสูง จึงให้แรงบิดเริ่มต้นต่ำกว่ามอเตอร์ Pole สูง

มอเตอร์ 4 Pole เหมาะกับงานอะไร

ความเร็วรอบประมาณ 1450 rpm
เป็นมอเตอร์ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโรงงานอุตสาหกรรม

จุดเด่น

• สมดุลระหว่างความเร็วและแรงบิด
• ใช้งานได้หลากหลาย
• มีสต็อกสินค้ามากที่สุด

เหมาะสำหรับ

• Conveyor
• Pump
• Mixer
• Compressor
• เครื่องจักรทั่วไป

หากไม่แน่ใจว่าจะเลือกกี่ Pole
4 Pole มักเป็นตัวเลือกแรกที่ควรพิจารณา

มอเตอร์ 6 Pole เหมาะกับงานอะไร

ความเร็วรอบประมาณ 960 rpm

จุดเด่น

• แรงบิดสูงกว่า 4 Pole
• รอบต่ำลง
• ลดการใช้อัตราทดของเกียร์ได้

เหมาะสำหรับ

• Conveyor ขนาดใหญ่
• เครื่องกวนสารเคมี
• เครื่องผสม
• เครื่องจักรที่ต้องการแรงบิดสูง

มอเตอร์ 8 Pole เหมาะกับงานอะไร

ความเร็วรอบประมาณ 720 rpm

จุดเด่น

• แรงบิดสูง
• ความเร็วต่ำ
• ลดการใช้อัตราทดเกียร์

เหมาะสำหรับ

• เครื่องกวนขนาดใหญ่
• เครื่องผสมความหนืดสูง
• ระบบลำเลียงความเร็วต่ำ
• งาน Heavy Duty

Pole มีผลต่อแรงบิดอย่างไร

เมื่อกำลังมอเตอร์เท่ากัน ยิ่งความเร็วรอบต่ำ แรงบิดจะยิ่งสูง

ตัวอย่าง มอเตอร์ 7.5 kW

จะเห็นว่า กำลังเท่ากัน แต่แรงบิดต่างกันเกือบ 4 เท่า

ถ้าเปลี่ยน Pole ผิด จะเกิดอะไรขึ้น

ตัวอย่างที่พบจริงในโรงงาน

เดิมใช้

• มอเตอร์ 4 Pole
• 1450 rpm

แต่เปลี่ยนเป็น

• มอเตอร์ 2 Pole
• 2900 rpm

ผลที่เกิดขึ้น

• Conveyor วิ่งเร็วขึ้น 2 เท่า
• Pump ให้ Flow สูงเกินไป
• เครื่องจักรทำงานผิดสเปก

ในทางกลับกัน

หากเปลี่ยนจาก 4 Pole เป็น 8 Pole เครื่องจักรอาจหมุนช้าลงจนใช้งานไม่ได้

วิธีดู Pole จากเนมเพลทมอเตอร์

วิธีง่ายที่สุด คือดูจากค่า RPM

ตัวอย่าง หากเนมเพลทระบุ 1455 rpm
แสดงว่าเป็น มอเตอร์ 4 Pole

ก่อนซื้อมอเตอร์ใหม่ ต้องแจ้งข้อมูลอะไรบ้าง

เพื่อป้องกันการเลือก Pole ผิด ควรแจ้งข้อมูลดังนี้

• กำลังมอเตอร์ (kW หรือ HP)
• ความเร็วรอบเดิม (RPM)
• แรงดันไฟฟ้า
• ความถี่ไฟฟ้า (50Hz หรือ 60Hz)
• รูปแบบการติดตั้ง (B3, B5, B35)
• ขนาดเพลา
• ลักษณะการใช้งาน

สรุป

จำนวน Pole เป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดความเร็วรอบและแรงบิดของมอเตอร์

หลักการจำง่าย ๆ คือ

• 2 Pole ≈ 2900 rpm
• 4 Pole ≈ 1450 rpm
• 6 Pole ≈ 960 rpm
• 8 Pole ≈ 720 rpm

ยิ่ง Pole มาก ความเร็วรอบยิ่งต่ำ แต่แรงบิดจะสูงขึ้น

ดังนั้นก่อนสั่งซื้อมอเตอร์ใหม่ ควรตรวจสอบจำนวน Pole หรือค่า RPM ของมอเตอร์เดิมทุกครั้ง เพื่อให้เครื่องจักรทำงานได้ตามสเปกและหลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นจากการเปลี่ยนอุปกรณ์อื่นในระบบ

สอบถามสเปกและขอใบเสนอราคาได้ทันที