แบรนด์ที่เราจำหน่าย

ที่มาของการแบ่งความเร็วของมอเตอร์

มอเตอร์ไฟฟ้าในอุตสาหกรรมมักมีความเร็วใกล้เคียงกัน เช่น

• 3000 rpm
• 1500 rpm
• 1000 rpm
• 750 rpm

ความเร็วเหล่านี้เกิดจาก หลักการทางไฟฟ้าของมอเตอร์ AC ซึ่งขึ้นอยู่กับ

• ความถี่ของไฟฟ้า (Frequency)
• จำนวนขั้วแม่เหล็กของมอเตอร์ (Pole)

ความสัมพันธ์นี้สามารถคำนวณได้จากสูตร

	Ns = ความเร็วรอบ (rpm)
	f = ความถี่ไฟฟ้า (Hz)
	P = จำนวนขั้วแม่เหล็ก

สูตรนี้ใช้ในการคำนวณความเร็วพื้นฐานของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ

สำหรับระบบไฟฟ้า 50 Hz ซึ่งใช้ในประเทศไทย จะได้ความเร็วพื้นฐานดังนี้

จำนวน Pole	ความเร็ว
4 Pole	1,500 rpm
6 Pole	1,000 rpm
8 Pole	750 rpm

มอเตอร์จึงถูกผลิตให้มีจำนวน Pole แตกต่างกัน เพื่อให้ได้ความเร็วที่เหมาะกับเครื่องจักรแต่ละประเภท

ในทางปฏิบัติ ความเร็วจริงของมอเตอร์จะต่ำกว่าค่าทฤษฎีเล็กน้อย เนื่องจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Slip ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างแรงบิดให้มอเตอร์หมุนได้

ประสิทธิภาพของมอเตอร์ไฟฟ้า (Motor Efficiency)

มอเตอร์ไฟฟ้าในปัจจุบันถูกออกแบบให้มี ประสิทธิภาพพลังงานสูง (High Efficiency Motor) เพื่อลดการสูญเสียพลังงานไฟฟ้าและช่วยลดต้นทุนการใช้พลังงานในโรงงานอุตสาหกรรม

มาตรฐานการแบ่งระดับประสิทธิภาพของมอเตอร์ถูกกำหนดโดย IEC (International Electrotechnical Commission) ซึ่งกำหนดระดับประสิทธิภาพเป็นค่า IE – International Efficiency

ระดับ	ความหมาย
IE1	Standard Efficiency
IE2	High Efficiency
IE3	Premium Efficiency
IE4	Super Premium Efficiency
IE5	Ultra Premium Efficiency

---

IE1 – Standard Efficiency

• IE1 เป็นมอเตอร์มาตรฐานรุ่นดั้งเดิมที่มีการใช้งานในอุตสาหกรรมมานาน

• มอเตอร์ระดับนี้มีประสิทธิภาพต่ำกว่ามอเตอร์รุ่นใหม่ ทำให้มีการสูญเสียพลังงานมากกว่า

• ปัจจุบันหลายประเทศเริ่มลดการใช้งานมอเตอร์ระดับนี้ลง เพื่อประหยัดพลังงาน

IE2 – High Efficiency

• IE2 เป็นมอเตอร์ที่ได้รับการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพสูงกว่า IE1 โดยลดการสูญเสียพลังงานภายในมอเตอร์

• มอเตอร์ระดับนี้เริ่มถูกใช้แทน IE1 ในหลายโรงงาน เนื่องจากช่วยลดค่าไฟฟ้าและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเครื่องจักร

IE3 – Premium Efficiency

IE3 เป็นมอเตอร์ที่มีประสิทธิภาพสูง และเป็นระดับที่นิยมใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมในปัจจุบัน

ข้อดีของมอเตอร์ระดับ IE3 คือ

• ลดการสูญเสียพลังงานได้มากขึ้น

• ลดความร้อนภายในมอเตอร์

• อายุการใช้งานยาวนานขึ้น

หลายประเทศกำหนดให้มอเตอร์ที่ใช้ในอุตสาหกรรมต้องมีประสิทธิภาพอย่างน้อยระดับ IE3

IE4 – Super Premium Efficiency IE4

เป็นมอเตอร์ที่มีประสิทธิภาพสูงกว่า IE3 อีกขั้น โดยใช้เทคโนโลยีการออกแบบมอเตอร์ที่ทันสมัย เช่น

• การปรับปรุงโครงสร้างสเตเตอร์

• การใช้วัสดุแม่เหล็กคุณภาพสูง

• การลดการสูญเสียพลังงานในขดลวดและแกนเหล็ก

มอเตอร์ IE4 ช่วยลดการใช้พลังงานได้มาก เหมาะกับเครื่องจักรที่ทำงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน

IE5 – Ultra Premium Efficiency

IE5 เป็นระดับประสิทธิภาพสูงสุดของมอเตอร์ในปัจจุบัน ซึ่งเรียกว่า Ultra Premium Efficiency Motor

มอเตอร์ระดับนี้มักใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น

• Permanent Magnet Motor

• Synchronous Reluctance Motor

เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยให้มอเตอร์มีการสูญเสียพลังงานต่ำมาก และช่วยลดการใช้พลังงานไฟฟ้าในระบบอุตสาหกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

---

ประโยชน์ของการเลือกมอเตอร์ประสิทธิภาพสูง

การเลือกใช้มอเตอร์ที่มีระดับประสิทธิภาพสูง เช่น IE3, IE4 หรือ IE5 จะช่วยให้โรงงานได้รับประโยชน์หลายด้าน เช่น

• ลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานไฟฟ้า
• ลดการสูญเสียพลังงานในระบบ
• ลดความร้อนสะสมในมอเตอร์
• ยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์
• ช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

เนื่องจากมอเตอร์ไฟฟ้าเป็นอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานจำนวนมากในโรงงาน การเลือกมอเตอร์ที่มีประสิทธิภาพสูงจึงสามารถช่วย ลดต้นทุน พลังงานในระยะยาวได้อย่างมาก

ค่า IP ของมอเตอร์คืออะไร (Motor IP Rating)

ค่า IP (Ingress Protection Rating) คือมาตรฐานที่ใช้บอกระดับการป้องกัน ฝุ่นละอองและน้ำ ของอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น มอเตอร์ไฟฟ้า ตู้คอนโทรล หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ

มาตรฐานนี้ถูกกำหนดโดย IEC 60529 และใช้กันทั่วโลก
เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถทราบได้ว่าอุปกรณ์มีความสามารถในการป้องกันสิ่งแปลกปลอมจากภายนอกได้มากเพียงใด

ค่า IP จะถูกระบุบน Nameplate ของมอเตอร์
และเป็นข้อมูลสำคัญที่วิศวกรใช้พิจารณาเลือกมอเตอร์ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของการใช้งาน

โครงสร้างของค่า IP

ค่า IP จะประกอบด้วยตัวอักษร IP และตัวเลข 2 หลัก เช่น IP55, IP54, IP65

ตัวเลขแต่ละหลักมีความหมายดังนี้

• ตัวเลขหลักแรก → ระดับการป้องกันฝุ่นหรือวัตถุของแข็ง
• ตัวเลขหลักที่สอง → ระดับการป้องกันน้ำหรือของเหลว

---

ความหมายของตัวเลขหลักแรก (การป้องกันฝุ่น)
ตัวเลขหลักแรกมีค่าตั้งแต่ 0 – 6

ค่า	ระดับการป้องกัน
0	ไม่มีการป้องกัน
1	ป้องกันวัตถุขนาดใหญ่
2	ป้องกันวัตถุขนาดวัดมื้อ
3	ป้องกันเครื่องมือหรือสายไฟ
4	ป้องกันฝุ่นขนาดใหญ่
5	ป้องกันฝุ่นได้ระดับหนึ่ง
6	ป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์

ตัวเลข 6 หมายถึง Dust Tight หรือป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์

ความหมายของตัวเลขหลักที่สอง (การป้องกันน้ำ)

ตัวเลขหลักที่สองมีค่าตั้งแต่ 0 – 9

ค่า	ระดับการป้องกัน
0	ไม่มีการป้องกัน
1	ป้องกันหยดน้ำ
2	ป้องกันหยดน้ำเอียง
3	ป้องกันน้ำฝน
4	ป้องกันฝุ่นน้ำกระเด็น
5	ป้องกันฝุ่นน้ำฉีด
6	ป้องกันฝุ่นน้ำฉีดแรง
7	ป้องกันการแช่น้ำชั่วคราว
8	ป้องกันการแช่น้ำต่อเนื่อง

ตัวเลขยิ่งมาก แสดงว่ามีความสามารถในการป้องกันน้ำได้สูงขึ้น

---

ตัวอย่างค่า IP ที่ใช้กับมอเตอร์อุตสาหกรรม

มอเตอร์ในงานอุตสาหกรรมมักมีค่า IP หลายระดับ เช่น

IP	การใช้งาน
IP23	ป้องกันการสัมผัสโดยบังเอิญ ป้องกันละอองน้ำเล็กน้อย เหมาะกับการใช้งาน ภายในอาคาร
IP54	ป้องกันฝุ่นในระดับหนึ่ง ป้องกันน้ำกระเด็นจากทุกทิศทาง
IP55	ป้องกันฝุ่นที่อาจรบกวนการทำงานของมอเตอร์ ป้องกันน้ำฉีดจากทุกทิศทาง มอเตอร์ระดับ IP55 ถือเป็นมาตรฐานที่นิยมใช้มากในโรงงานอุตสาหกรรม เพราะสามารถใช้งานได้ทั้งในพื้นที่ภายในโรงงานและพื้นที่กลางแจ้งที่มีฝุ่นหรือฝนเล็กน้อย
IP65	ป้องกันฝุ่นได้สมบูรณ์ (Dust Tight) ป้องกันน้ำฉีดจากทุกทิศทาง เหมาะกับพื้นที่ที่มีฝุ่นมาก เช่น โรงปูน เหมือง หรือโรงงานที่ต้องล้างทำความสะอาดเครื่องจักรบ่อย

ความสำคัญของค่า IP ในการเลือกมอเตอร์

การเลือกค่า IP ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของเครื่องจักรมีความสำคัญมาก เพราะมีผลต่อ

• อายุการใช้งานของมอเตอร์
• ความน่าเชื่อถือของระบบ
• ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา

หากเลือกค่า IP ต่ำเกินไป อาจทำให้ฝุ่นหรือความชื้นเข้าไปภายในมอเตอร์ ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อขดลวดหรือแบริ่งได้ดังนั้นก่อนเลือกมอเตอร์ ควรพิจารณา สภาพแวดล้อมของพื้นที่ติดตั้ง เช่น ฝุ่น น้ำ ความชื้น และอุณหภูมิ

Class ของฉนวนขดลวดมอเตอร์ (Motor Insulation Class)

ฉนวนขดลวดมอเตอร์ (Insulation Class)
คือมาตรฐานที่ใช้กำหนด ความสามารถในการทนความร้อนของวัสดุฉนวนที่ใช้หุ้มขดลวดภายในมอเตอร์

เนื่องจากขณะมอเตอร์ทำงาน กระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านขดลวดจะทำให้เกิดความร้อน หากฉนวนไม่สามารถทนความร้อนได้เพียงพออาจทำให้ฉนวนเสื่อมสภาพและเกิดความเสียหายต่อมอเตอร์ได้

ดังนั้นจึงมีการกำหนด Class ของฉนวน เพื่อบอกอุณหภูมิสูงสุดที่ฉนวนสามารถทนได้อย่างปลอดภัย

มาตรฐานนี้ถูกกำหนดโดย IEC และ NEMA

---

ประเภทของ Insulation Class
ฉนวนขดลวดมอเตอร์สามารถแบ่งได้หลายระดับ โดยที่ใช้กันทั่วไปในอุตสาหกรรม ได้แก่

Class	อุณหภูมิสูงสุด
Class A	105 °C
Class E	120 °C
Class B	130 °C
Class F	155 °C
Class H	180 °C

ตัวเลขอุณหภูมิหมายถึง อุณหภูมิสูงสุดที่ฉนวนสามารถทนได้โดยไม่เสื่อมสภาพ

Insulation Class ที่นิยมใช้ในมอเตอร์อุตสาหกรรม

ในปัจจุบัน มอเตอร์อุตสาหกรรมส่วนใหญ่จะใช้ Class F
เนื่องจากสามารถทนความร้อนได้สูงถึง 155°C และมีความทนทานต่อการใช้งานต่อเนื่องได้ดี
อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตมอเตอร์จำนวนมากจะออกแบบมอเตอร์ให้เป็น Class F แต่ใช้งานที่อุณหภูมิระดับ Class B
ซึ่งหมายถึงมอเตอร์สามารถทนความร้อนได้สูงกว่า แต่ใช้งานจริงที่อุณหภูมิต่ำกว่า เพื่อช่วย

• เพิ่มอายุการใช้งานของมอเตอร์
• ลดการเสื่อมของฉนวน
• เพิ่มความน่าเชื่อถือของเครื่องจักร

ความสำคัญของ Insulation Class

การเลือกมอเตอร์ที่มี Insulation Class เหมาะสมกับการใช้งานมีความสำคัญ เพราะส่งผลต่อ

• อายุการใช้งานของมอเตอร์
• ความสามารถในการทนความร้อน
• ความน่าเชื่อถือของระบบเครื่องจักร

มอเตอร์ที่มี Insulation Class สูง จะสามารถทำงานในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูง หรือโหลดหนักได้ดีกว่า

Temperature Rise ของมอเตอร์คืออะไร

Temperature Rise คือค่าที่บอกว่า อุณหภูมิของขดลวดมอเตอร์เพิ่มขึ้นจากอุณหภูมิแวดล้อมเท่าใดขณะมอเตอร์ทำงาน

เมื่อมอเตอร์ทำงาน กระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านขดลวดจะทำให้เกิดความร้อน หากความร้อนสะสมมากเกินไปอาจทำให้ฉนวนขดลวดเสื่อม
สภาพและลดอายุการใช้งานของมอเตอร์ได้

ดังนั้นจึงมีการกำหนดค่า Temperature Rise เพื่อควบคุมไม่ให้อุณหภูมิของมอเตอร์สูงเกินกว่าที่ฉนวนสามารถทนได้

ความสัมพันธ์ระหว่าง Temperature Rise และ Insulation Class

Temperature Rise ต้องสอดคล้องกับ Insulation Class ของมอเตอร์ เพื่อให้มอเตอร์ทำงานได้อย่างปลอดภัย
ตัวอย่างมาตรฐานทั่วไปของมอเตอร์อุตสาหกรรม

Insulation Class	Temperature Rise (โดยประมาณ)
Class B	80 °C
Class F	105 °C
Class H	125 °C

ตัวเลขนี้หมายถึง อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นจากอุณหภูมิแวดล้อม

ตัวอย่างเช่น

ถ้าอุณหภูมิแวดล้อม = 40°C
และมอเตอร์มี Temperature Rise = 80°C

อุณหภูมิขดลวดสูงสุดจะเป็น

40 + 80 = 120°C

ซึ่งยังอยู่ในขอบเขตของ Class B (130°C)

ทำไมมอเตอร์ส่วนใหญ่ใช้ Class F แต่ Temperature Rise แบบ Class B

มอเตอร์อุตสาหกรรมสมัยใหม่มักถูกออกแบบให้เป็น

Insulation Class F แต่ Temperature Rise Class B

หมายความว่า

• ฉนวนสามารถทนได้ 155°C
• แต่การใช้งานจริงถูกจำกัดไว้ประมาณ 130°C

ข้อดีของการออกแบบแบบนี้คือ

• เพิ่มอายุการใช้งานของมอเตอร์
• ลดการเสื่อมของฉนวน
• เพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบเครื่องจักร

---

ปัจจัยที่มีผลต่อ Temperature Rise ของมอเตอร์

อุณหภูมิของมอเตอร์ระหว่างการทำงานขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• โหลดของเครื่องจักร
• การระบายความร้อนของมอเตอร์
• อุณหภูมิแวดล้อม
• การระบายอากาศ
• คุณภาพของฉนวนขดลวด

หากมอเตอร์ทำงาน Overload หรือระบายความร้อนไม่ดี จะทำให้ Temperature Rise สูงขึ้นและอาจทำให้มอเตอร์เสียหายได้

---

Q : มอเตอร์ไฟฟ้าคืออะไร

A : มอเตอร์ไฟฟ้า (Electric Motor) คืออุปกรณ์ที่ใช้แปลงพลังงานไฟฟ้าให้เป็นพลังงานกล เพื่อสร้างแรงหมุน สำหรับขับเคลื่อนเครื่องจักร เช่น ปั๊ม พัดลม คอนเวเยอร์ และเครื่องจักรในโรงงานอุตสาหกรรม

Q : มอเตอร์ 1 เฟส กับ 3 เฟส ต่างกันอย่างไร

A : มอเตอร์ 1 เฟสใช้ไฟฟ้า 220V เหมาะกับงานขนาดเล็ก ส่วนมอเตอร์ 3 เฟสใช้ไฟฟ้า 380–400V ให้กำลังสูงและประสิทธิภาพดีกว่า จึงนิยมใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม

Q : มอเตอร์มีกี่ความเร็ว

A : ความเร็วของมอเตอร์ขึ้นอยู่กับจำนวน Pole โดยความเร็วที่พบได้บ่อยในระบบไฟ 50 Hz ได้แก่

• 3000 rpm (2 Pole)
• 1500 rpm (4 Pole)
• 1000 rpm (6 Pole)
• 750 rpm (8 Pole)

Q : ค่า IP ของมอเตอร์คืออะไร

A : ค่า IP (Ingress Protection) เป็นค่าที่บอกระดับการป้องกันฝุ่นและน้ำของมอเตอร์ เช่น IP55 หมายถึงมอเตอร์สามารถป้องกันฝุ่นและน้ำฉีดจากทุกทิศทางได้

Q : Insulation Class ของมอเตอร์คืออะไร

A : Insulation Class คือค่าที่บอกความสามารถในการทนความร้อนของฉนวนขดลวดมอเตอร์ เช่น Class B, Class F และ Class H โดยมอเตอร์อุตสาหกรรมส่วนใหญ่มักใช้ Class F

Q : Temperature Rise ของมอเตอร์คืออะไร

A : Temperature Rise คือค่าที่บอกว่าอุณหภูมิของมอเตอร์เพิ่มขึ้นจากอุณหภูมิแวดล้อมเท่าใดในขณะทำงานเพื่อให้แน่ใจว่ามอเตอร์จะไม่ร้อนเกินกว่าที่ฉนวนสามารถทนได้

Q : ค่า IE ของมอเตอร์คืออะไร

A : IE (International Efficiency) คือระดับประสิทธิภาพพลังงานของมอเตอร์ เช่น IE2, IE3, IE4 และ IE5 โดยมอเตอร์ที่มีค่า IE สูงจะประหยัดพลังงานมากกว่า

Q : มอเตอร์ไฟฟ้าเสียบ่อยเกิดจากอะไร

A :สาเหตุที่ทำให้มอเตอร์เสียบ่อย เช่น โหลดเกินกำลัง การระบายความร้อนไม่ดี แรงดันไฟฟ้าไม่สมดุล แบริ่งสึกหรอ หรือมีฝุ่นและความชื้นเข้าไปภายในมอเตอร์

Q : จะเลือกกำลังมอเตอร์ (kW) ให้เหมาะกับเครื่องจักรได้อย่างไร

A :การเลือกกำลังมอเตอร์ต้องพิจารณาโหลดของเครื่องจักร แรงบิดที่ต้องใช้ ความเร็วรอบ และลักษณะการทำงาน เพื่อให้มอเตอร์สามารถทำงานได้โดยไม่เกิด Overload

Q : มอเตอร์สตาร์ทกระแสสูงเกิดจากอะไร

A :ขณะเริ่มสตาร์ทมอเตอร์จะดึงกระแสไฟสูงกว่าปกติประมาณ 5–7 เท่าของกระแสใช้งาน เนื่องจากโรเตอร์ยังไม่หมุนและยังไม่มีแรงดันย้อนกลับ

Q : ทำไมมอเตอร์จึงร้อนระหว่างการทำงาน

A:มอเตอร์จะเกิดความร้อนจากกระแสไฟที่ไหลผ่านขดลวด การเสียดสีของแบริ่ง และการสูญเสียพลังงานภายใน หากโหลดสูงหรือระบายความร้อนไม่ดี อุณหภูมิของมอเตอร์จะเพิ่มขึ้น

Q : ทำไมมอเตอร์หมุนช้าลง

A :สาเหตุที่มอเตอร์หมุนช้าลงอาจเกิดจากโหลดเกินกำลัง แรงดันไฟตก แบริ่งฝืด หรือมีความเสียหายในขดลวด

Q : มอเตอร์สามารถใช้กับ VFD หรือ Inverter ได้หรือไม่

A :มอเตอร์ส่วนใหญ่สามารถใช้กับ VFD (Variable Frequency Drive) ได้ โดย VFD จะช่วยควบคุมความเร็วรอบของมอเตอร์และช่วยลดกระแสไฟขณะสตาร์ท

Q : ควรตรวจสอบมอเตอร์บ่อยแค่ไหน

A :โดยทั่วไปควรตรวจสอบมอเตอร์เป็นระยะ เช่น

• ตรวจอุณหภูมิ
• ตรวจเสียงและการสั่นสะเทือน
• ตรวจสภาพแบริ่ง
• ตรวจค่าฉนวนขดลวด

เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น

Q : ทำไมมอเตอร์จึงต้องมีแบริ่ง

A : แบริ่ง (Bearing) ทำหน้าที่รองรับเพลามอเตอร์และช่วยให้เพลาหมุนได้อย่างราบรื่น ลดแรงเสียดทานและช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของมอเตอร์

Q : มอเตอร์ควรหล่อลื่นแบริ่งเมื่อใด

A : การหล่อลื่นแบริ่งควรทำตามระยะเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด หรือเมื่อพบว่ามอเตอร์มีเสียงดังหรือมีอุณหภูมิสูงผิดปกติ

Q : มอเตอร์ควรติดตั้งในสภาพแวดล้อมแบบใด

A : ควรติดตั้งมอเตอร์ในพื้นที่ที่มีการระบายอากาศดี ไม่มีฝุ่นหรือความชื้นมากเกินไป และต้องเลือกค่า IP และประเภทมอเตอร์ให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของโรงงาน